“Privacy en vrijheid inleveren voor veiligheid”, horen we regelmatig in de reguliere media als het gaat om slimme lantaarnpalen in de ‘Smart City’.
Een Smart City (slimme stad) is een stad waarbij informatietechnologie en het IoT (internet der dingen) gebruikt worden om de stad te controleren, beheren, besturen en handhaven. Het belangrijkste knooppunt hierin zijn lantaarnpalen van hoog technologisch niveau. Om die reden worden deze palen tegenwoordig ‘observer’ of ‘Smart City Hubs’ genoemd.
Maar de nieuwste technieken in die observer-palen gaan wel héél ver in het opheffen van de privacy en vrijheid, zo leert ons de websites van de fabrikanten van die slimme palen. Enkele technieken zijn zo nieuw en gaan zo ver, dat we deze nader zullen toelichten. De massaproductie is in volle gang en ze worden al overal geplaatst, zonder dat burgers geïnformeerd zijn over wat deze palen precies doen.
De Nederlandse observer fabriek Sustainder, claimt 258 gemeenten in Nederland al als klant te hebben met opdrachten voor 50.000 Smart City Hubs. Er zijn al projecten afgerond in de gemeenten Sluis, Hendrik-Ido-Ambacht, Oegstgeest, Steenbergen, Weert, Zundert, Zaltbommel, Groningen, Hengelo, Woensdrecht, Rotterdam, Hilversum, Assen, Eindhoven, Amsterdam en Utrecht. Daarnaast projecten als Campus Eemsdelta, F35 fietssnelweg, HLT telemanagement en de provinciale weg N737. Het systeem bewaakt dus niet alleen steden of woonwijken, maar ook wegen in het buitengebied, industrieterreinen, havens, vliegvelden en stations.
De standaard slimme observer levert een reductie in stroomverbruik op van 80%, want de lamp is uit en gaat vanzelf aan op bewegingscensoren als er voetgangers, fietsen of auto’s voorbij komen. Ook zit er een automatische dimfunctie op voor rustig verkeer of in de nacht. Dit is hoe het gepromoot wordt in de marketing en media. Tot zo ver zal hier niemand op tegen zijn. Maar dit betreft alleen de standaard paal. Als alle optionele modules in de paal geïnstalleerd worden, is het energieverbruik veel hoger dan de ouderwetse lantaarnpaal. Deze modules kunnen in het controlecenter aan- of uitgeschakeld worden.
Een van die modules is audio. Bovenop de paal kunnen rondom richtmicrofoons geplaatst worden. Dit is nodig om de exacte plaats te kunnen bepalen van ‘rinkelend glas’ als ‘inbraakpreventie’, zo luid de officiële verklaring. Ook ‘hulpgeroep’ kan worden gedetecteerd en direct hulpdiensten daarop inschakelen. Het laat zich raden hoe het zit met normale gesprekken die men op straat of in de eigen tuin voert als rinkelend glas en hulp roepen al herkend kunnen worden.
Naast audio zijn er ook rondom videocamera’s in geplaatst die permanent de beelden streamen. Dit biedt de mogelijkheid om de verschillende voertuigen en voetgangers te tellen, geeft men als voordeel op. Met deze nieuwe cameratechniek kan men op afstand richten en zomen op de live beelden als er iets verdachts gebeurt. Hieraan kan gezichtsherkenning en ANPR (Automatic Number Plate Recongnition) aan toegevoegd worden in het controlecenter. Met de optionele geïntegreerde ‘Edge computing’-modules (CPU), geleverd door het bedrijf ViNotion, kunnen meerdere analyses van de opgeslagen videostreams worden uitgevoerd met behulp van AI technologie.
De slimme paal biedt ook een totaaloplossing in communicatie. Door de hoogte van de paal is het bij uitstek geschikt om te dienen als WIFI-Spot voor zowel in huis als in het verkeer. Men denkt hierbij vooral aan de toekomstige toename van internetverkeer door o.a. IoT (Internet of Things) in huis en op straat. De slimme paal is tevens ingericht als 5G booster, een techniek die men ‘5G Small Cells’ noemt, om het 5G signaal te versterken. De palen zelf zijn aangesloten op het glasvezelnetwerk om de verzamelde data en streams te transporteren.
Verder is er nog een zogenaamde ‘sniffer’ ingebouwd. Een systeem die permanent meet of de CO2 luchtkwaliteit goed is. Dan zijn er nog enkele andere functionaliteiten ingebouwd zoals GPS, temperatuurmeter, snelheidsmeter, bewegingsmeter, weerstation, Mesh-RF netwerk (peer to peer metingen en communicatie), enzovoorts.
Het gehele stelsel van lantaarnpalen kan centraal op afstand bediend, geconfigureerd en gemonitord worden met speciale slimme software in het controlecenter.
Naast de genoemde Sustainder zijn er nog vele observer fabrieken die elkaar internationaal beconcurreren op allerlei innovatieve vlakken. Men vind bij andere fabrikanten ook innovaties terug op het gebied van snelheidsmetingen. Het kan de ouderwetse knipkasten langs de wegen vervangen.
Dezelfde observer technieken worden ook toegepast in slimme verkeersinstallaties zoals verkeersborden en stoplichten wat iVRI genoemd wordt. Er zijn al iVRI systemen die kunnen communiceren met de mobiele telefoon van de weggebruikers. Een beter bekend iVRI systeem kennen we als bediening van slagbomen en toegangspalen bij parkeerterreinen en toelaten bestemmingsverkeer in afgesloten winkelstraten op ANPR (kentekenherkenning). Vaak komt de techniek voor de observer en iVRI dan ook uit dezelfde fabriek. Al deze systemen vloeien uiteindelijk samen tot één groot samenwerkend netwerk van controle en handhaving. Iets wat binnenkort terugkomt in een volgend artikel als we Digital Twin gaan uitleggen.
Dan ligt er nog de vraag wie de eigenaar is van al die data. Er zijn al gevallen bekend dat gemeenten voor veel geld de data doorverkochten aan bedrijven. De gemeente Apeldoorn is daar zwaar de fout ingegaan een paar jaar geleden. En dit was geen incidenteel geval. Er zit een verdienmodel achter de verzamelde data wat misbruik of zelfs corruptie in de hand werkt.
Vervolgens kan men zich afvragen wie inzicht heeft in al die gevoelige data. Gemeenteambtenaren? Stagiaires? Politie? Ministeries? Verkeersdeskundigen? Medewerkers datacenters? ICT personeel? Hackers? Grote databedrijven? Niemand die hier een zinnig antwoord op kan geven.
Het zal duidelijk zijn dat de privacy behoorlijk in gevaar komt. Dat er al met video en audio opgenomen kan worden wat er in de eigen tuin gezegd en gedaan wordt, geeft zeker stof voor vragen. De observers zijn tenslotte hoger dan de schutting van de tuin. Gemeenten en politie zijn in principe wettelijk bevoegd om met videobewaking de openbare orde te handhaven. Volgens de wet zijn gemeenten verantwoordelijk en aansprakelijk voor al deze data. Politie mag de beelden maximaal 4 weken bewaren. Behalve als er concrete vermoedens van strafbare feiten op de camerabeelden staan, dan mogen ze bewaard blijven. Daar begint al een grijs gebied in de wetgeving. Vervolgens ligt dit weer totaal anders bij andere data die verzameld worden, zoals audio en kentekenregistratie. De overheidsinstantie die daar op moet toezien is de ‘Autoriteit Persoonsgegevens’. Desondanks blijven de wettelijke grenzen steeds opnieuw verschuiven en de toezichthouders hollen hier juridisch achteraan. Een soort van kat en muis spel. Kortom, waar ligt dan nog een grens? Kan er nog wel gehandhaafd worden door Autoriteit Persoonsgegevens als er straks miljarden video’s, foto’s, audio en andere data per dag binnen stromen? Waar stromen die allemaal naar toe? Dit is een enorme uitdaging waar men voor staat bij de waakhonden van privacy. De privacy van gebruikers op internet heeft men ook nooit onder controle gekregen. Google bleef ondanks al het juridisch touwtrekken toch eigenaar van de data van ons gehele internetgedrag. Onze GPS gegevens van auto en telefoon worden ook allang ‘ergens’ opgeslagen. Het is met data van Smart City Hubs (observers) niet anders. Er valt niet te achterhalen waar en bij wie die gegevens precies liggen. Al met al is de bescherming persoonsgegevens niet meer dan een vage belofte van de autoriteiten. Een belofte die niet te controleren valt.
In het kader van ‘veiligheid’ en ‘openbare orde’ mag eigenlijk alles tegenwoordig en moet steeds meer privacy, vrijheid en wetgeving wijken.
De strijd om de Smart City is een strijd tussen overheid en burger. Een overheid wil totale controle (vermomd als veiligheid) en de burger wil privacy en vrijheid. Die strijd wordt steeds vaker op gemeentelijk niveau gevoerd en toch opvallend vaak met succes voor de burger. Toch weten we niet in hoeverre de gemeenten aansprakelijk blijven als de gecentraliseerde landelijke politie meer bevoegdheden overneemt. De toekomst hierin is ook niet helemaal helder omdat dit ook nog gestuurd wordt op internationaal niveau zoals de EU en de VN. Gemeenten krijgen steeds meer Smart City richtlijnen van de EU en de VN, die in vele documentaties gewoon openbaar op hun eigen websites te vinden zijn. Iets waar we in dit artikel niet eens dieper op ingaan, maar desalniettemin heel zorgelijk zijn.
Tenslotte vragen wij ons af wat ze ermee gaan doen als al die controle er eenmaal staat. Met een volgende lockdown of avondklok kan de burger niet ongezien de straat op als men voorbij een lantaarnpaal moet. Men spreekt al sinds lange tijd over een toekomstige klimaat-lockdown. Dit soort dingen zou men kunnen verwachten. Dit kan allemaal gehandhaafd worden zonder dat daar een mens aan te pas komt. Dat soort technologische handhaving is het uiteindelijke doel van Smart City Hubs.
Gérard van Ham
Laat een reactie achter