Creatieve vrijheid

Als ik ‘creatieve vrijheid’ intik in Google krijg ik de volgende omschrijving:

Vrijheid van creativiteit is het onbelemmerd uiten van gedachten en ideeën, waarbij het proces belangrijker is dan het eindresultaat. Het biedt de ruimte om te experimenteren zonder oordeel of angst voor fouten, wat essentieel is voor innovatie en persoonlijke ontwikkeling. Dit uit zich in het loslaten van vaste patronen en het verkennen van nieuwe perspectieven.

Het vrije woord

Hoe vrij is het vrije woord als je niet alles mag zeggen? Hoe vrij is creativiteit als je niet alles mag maken? En hoe vrij is de vrije media als je niet alles mag brengen? Vaak voelt de buitenwacht de onbedwingbare behoefte om de creatieve vrijheid van een ander te bekritiseren als het niet in hun straatje past. Hierbij gaat het om de mening van de ontvanger, waarbij er geen begrip is voor de eigenheid, creativiteit en authenticiteit van de maker. Een goed en recent voorbeeld hiervan is de voorstelling ‘Trigger Warning’, waarbij theaters de voorstelling cancelen omdat ze zich onder druk laten zetten door een kleine meerderheid die problemen heeft met deze vorm van humor. Maar betekent dat dan dat je moet stoppen met het maken van deze kunstvorm, waar heel veel mensen wél van kunnen genieten? Of moet deze kleine minderheid wellicht stoppen met het afkeuren van de vrijheid van expressie en creatie? Ik bedoel, je kunt ook gewoon niet kijken, of luisteren, naar wat je niet welgevallig is. En een mening hebben is goed, maar een mening geven is niet altijd noodzakelijk.

Inconsequentie

Het is vooral de inconsequentie die wordt losgelaten op het vrije woord en de interpretatie ervan die mij stoort. Als iemand zegt dat Chris Klomp een Pedo is, dan is dat op de een of andere manier geaccepteerd, ondanks dat niemand dit daadwerkelijk kan bewijzen. Als iemand bezingt dat Jetten een flikker is dan wordt daar kennelijk ineens aanstoot aangenomen, terwijl dit nu wél bewezen is. Akwasi mag roepen dat hij zwarte piet hoogstpersoonlijk op zijn bek trapt. Maar als Gideon oproept tot een vreedzaam verzet dan is het opruiing en volgt er een rechtszaak. En Jan Roos werd zelfs opgepakt voor een duidelijk satirische opmerking in zijn online podcast Roddelpraat. Terwijl er op de mainstream media vrijwel continu komedie en satire plaats vindt en iedereen er mee weg komt. Of het speelgoed pistool van Hans Teeuwen versus het wapenbezit van Halsema’s man. En zo zijn er nog tal van voorbeelden van inconsequentie met betrekking tot vrijheid van woord, daad en creatie. Maar aan wie is het om de vrijheid van woord en expressie langs de liniaal van goedkeuring te leggen? Normen en waarden zijn tenslotte net zo individueel bepaald als de vrijheid van creatie.

Laf of ballen?

Als je als vrije media besluit om niet alles te brengen, dan heb je voor dat je het weet het label ‘controlled opposition’. Breng je wel alles naar buiten, dan ben je al snel te extreem, ongenuanceerd of zelfs onfatsoenlijk. Als bijvoorbeeld Ad Verbrugge van de Nieuwe Wereld besluit om een podcast met Diedert de Wagt niet online te zetten, of een eerdere podcast met Willem Engel te verwijderen, dan levert hem dat veel kritiek op. Waarschijnlijk verkiest Ad hier het behoud van leden en inkomsten, boven de creatieve vrijheid van in dit geval, interviewer Marlies Dekker. En liet Flavio ballen zien door op te stappen bij Blackbox, of was het juist een laf te noemen? Uit betrouwbare bron weet ik dat media als de Andere Krant of Gezond Verstand niet alles publiceren wat ze zouden kunnen brengen. Hierbij worden bewuste afwegingen en keuzes gemaakt. Is dat dan laf? Of is het juist slim. Door niet alles te brengen bereik je mogelijk een groter publiek. Door wel alles te brengen bereik je weer een compleet andere doelgroep. En dit kan wat mij betreft dan ook prima naast elkaar bestaan. Zonder hierbij een bepaalde keuze direct af te keuren.

Elpaso Media

Elpaso Media is een platform dat bestaat uit meerdere individuele content makers. Wij hebben heel bewust het besluit genomen dat we ook daadwerkelijk vrij en onafhankelijk willen zijn. Wij hebben geen stichting, geen bestuur, geen leden, geen inkomsten en geen belanghebbende. Alles wat wij maken komt voort vanuit creativiteit van gedreven vrijwilligers. Hierbij is een ieder verantwoordelijk voor zijn of haar eigen content. Niet zo lang geleden was Rico Brouwer van Potkaars op bezoek. Hij gaf ons het mooiste compliment wat we konden krijgen. Hij benoemde dat er werkelijk maar een handje vol vrije media waren die ook echt volledig vrij zijn in wat ze kunnen maken, en hij benoemde dat hij ook Elpaso Media daar toe rekende. Een mooi voorbeeld hiervan is onze gast-blogger Gerard. Hij schrijft regelmatig columns voor bekende weekbladen. Echter weigeren zij soms om bepaalde onderwerpen te plaatsen. Elpaso Media doet dit niet! Omdat wij niet de structuur hebben waarin iemand in de positie is om iets van een ander af te keuren. Dat is waar wij als team voor staan!

Smaak & humor

Over smaak of humor valt niet te twisten. Wat de één vreselijk grappig vindt, kan voor de ander verwerpelijk zijn. Of wat de één heel mooi vindt kan de ander spuuglelijk vinden. Dat is ook het mooie van mens zijn, dat we allemaal verschillen van elkaar. Persoonlijk kan ik niet kijken naar Claudia, Soundos of Lubach. En toch krijgen zij de theaterzalen vol. Kennelijk zijn er dus mensen die het wel kunnen waarderen. Ik kijk gewoon niet, iedereen blij. Onlangs werd er een schilderij geveild van Frida Kahlo (genaamd: El Sueno) voor een bedrag van maar liefst vijftig miljoen. Ik zou het nog niet voor vijf euro aan mijn muur hangen. Maar keur ik de creatie daarom af? Nee. Het maakt de schilder niet slecht, de koper niet smakeloos, en het veilinghuis niet verantwoordelijk! Het is gewoon niet mijn ding en dat mag. De enige conclusie die ik daar aan kan hangen is dat we verschillen van elkaar. Verschillen van humor en verschillen van smaak. En dat is prima.

De conclusie

Een creatie is volgens mij geslaagd wanneer het de máker van de creatie, ook na verloop van tijd, nog altijd een trots gevoel geeft, of een lach op het gezicht brengt. En al het andere zou er niet toe moeten doen!

Vind je dit leuk? Schrijf je dan nu in voor onze nieuwsbrief!