Leiders

Vroeger, toen mensen nog in stammen leefden, waren er groepjes mannen die op dieren jaagden. Binnen zo’n groep jagers was er iemand die sturing gaf aan de groep, omdat het niet werkt als iedereen door elkaar gaat lopen schreeuwen. Dit was de natuurlijke leider. Het woord leider is afgeleid van het Proto-Germaanse werkwoord *laidijaną wat ‘doen gaan, begeleiden, sturen’ betekent.

Toen stammen zich in dorpjes gingen vestigen en groeiden in aantal, was er nog steeds een natuurlijke behoefte aan iemand die leiding gaf. Wanneer een dorp zich moest verdedigen tegen een aanval bijvoorbeeld was het praktisch dat iemand met leiderschapskwaliteiten de dorpsbewoners aanstuurde om zich zo effectief mogelijk te kunnen weren.

Langzaamaan ontwikkelde de rol van leider zich tot iemand die zich full-time bezig hield met het richting geven aan de rest van de gemeenschap. De leider werd vrijgesteld van de taak om voedsel te vergaren, om zich zo volledig op de leiderschapsrol te kunnen richten. Ook in vredestijd werd zo iemand als vertegenwoordiger van de groep ingezet om te onderhandelen met vreemdelingen, om opbrengsten van landbouw of handel te verdelen en zelfs om recht te spreken.

Tot dit moment spreken we nog altijd van een min of meer verkozen leider die, wanneer een significant deel van de gemeenschap hem niet meer pruimde of wanneer hij niet goed functioneerde, door een andere leider aan de kant werd geschoven. Wanneer een leider overleed werd hij vervangen door iemand waarvan men dacht dat hij het meest geschikt was om de groep te leiden. Vaak een zoon van de vorige leider, omdat die de kunst van zijn vader had kunnen afkijken. Een min of meer democratisch systeem, waarbij de leider op basis van zijn kwaliteiten die leiderschapsrol vervulde.

Gaandeweg gingen leiders steeds grotere gebieden aansturen en is dit systeem naar een grotere, niet meer menselijke schaal getild in de vorm van leiders die zich koning of zelfs keizer noemden. Deze stuurden niet alleen de gemeenschap aan waarvan zij onderdeel waren, maar een netwerk van gemeenschappen. En zij waren niet enkel vrijgesteld van het vergaren van voedsel, maar eisten forse hoeveelheden voedsel en andere waren op in de vorm van belastingen onder het mom van bescherming tegen andere koningen en hun legers. Maar eigenlijk is het niet wezenlijk anders dan wat de maffia doet wanneer zij beschermingsgeld vragen aan winkeliers die hun winkels kort en klein geslagen zien worden wanneer zij dat geld niet afdragen. Afpersing dus en totaal niet meer democratisch. Het mandaat kregen deze leiders niet meer van het volk, maar van de kerk die leiders zalfde ‘bij gratie Gods’.

leiders